Truyền thông giáo dục sức khỏe
NHỮNG TAI BIẾN NGUY HIỂM CÓ THỂ GẶP KHI CHUYỂN DẠ

NHỮNG TAI BIẾN NGUY HIỂM CÓ THỂ GẶP KHI CHUYỂN DẠ

Quá trình sinh nở mẹ tròn con vuông là niềm mong ước của tất cả các mẹ bầu nhưng không phải ca sinh đẻ nào củng thuận buồm xuôi gió. Một số biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra với thai phụ khi chuyển dạ như băng huyết, sa dây rốn, kiệt sức …Trong trường hợp này, bác sỹ, mẹ bầu và người thân cần đặc biệt chú ý để xử lý kịp thời.

I. BĂNG HUYẾT

Đây là một trong những biến chứng hay gặp nhất trong quá trình sinh nở. Có nhiều nguyên nhân gay chảy máu không ngừng khi sinh, có thể ảnh hưởng tính mạng của cả thai phụ và thai nhi:

- Nhau tiền đạo: bình thường nhau bám ở thân và đáy tử cung, nhưng nếu nhau bám thấp xuống đoạn dưới tử cung, có khi che lấp cả lổ tử cung thì gọi là nhau tiền đạo. Hiện tượng này gây chảy máu từng đợt vào các tháng cuối cua thai kỳ thai nghén, đến khi chuyển dạ, đoạn dưới tử cung căng giãn ra (do cơn co tử cung đẩy thai xuống phía dưới) làm cho nhau bám bị trượt và bong, gây chảy máu trầm trọng.

- Đờ tử cung: thông thường sau khi sinh, cơ tử cung co lại, ép các mạch máu nằm trong cơ, có tác dụng cầm máu gọi là hiện tượng “Cầm Máu Sinh Lý”.

Nếu sau sinh,cơn co tử cung mất hoặc hoạt động kém sẽ làm mất tác dụng cầm máu sinh lý và gây ra chảy máu. Tử cung không co được (Đờ tử cung) là do cơ tử cung bị căng giãn quá mức trong thời kỳ có thai hoặc trong khi chuyển dạ. Trường hợp này xảy ra khi chuyển dạ quá lâu (trên 16 giờ), do tử cung căng giãn quá mức trong thai sinh đôi, sinh ba, đa ối, thai quá to hoặc tử cung bị nhão do sinh đẻ nhiều lần.

- Nhau bong non: Thông thường, sau khi sinh , tử cung co lại làm nhau bong và đẩy ra ngoài. Tuy nhiên, nếu thai chưa ra mà nhau đã bong (thường do nhiễm độc thai nghén), các mạch máu ở nhau bong không được ép lại sẽ gây ra chảy máu ồ ạt.

- Vỡ tử cung: Tai biến vỡ tử cung có thể do sẹo mổ cũ, cơn co tử cung quá mạnh hoặc sự can thiệp thái quá của thầy thuốc trong quá trình sinh, làm đứt các mạch máu ỡ chỗ bị vỡ, gây chảy máu ra ngoài âm hộ hay trong ổ bụng. Trường hợp này bác sĩ phải mổ, cắt tử cung mẹ, bệnh nhân bị sốc mất máu nặng phải được hồi sức tích cực.

- Rách âm đạo, cổ tử cung, tầng sinh môn, đứt cơ vòng: Khi sinh, cơn co tử cung đẩy thai xuống làm cho cổ tử cung mở ra, âm đạo,âm hộ và các cơ ở vùng âm đạo củng giãn dần để chuẩn bị cho thai lọt qua. Nếu thời gian chuyển dạ quá nhanh, người mẹ rặn mạnh và quá sớm khi cổ tử cung chưa mở hết hoặc các cơ vùng âm đạo, âm hộ chưa giãn đủ mức, sẽ gây rách bộ phận này. Tổn thương có thể nông và sâu , làm cho máu chảy nhiều hoặc rỉ ít một và kéo dài hàng giờ , nếu không phát hiện được, sản phụ có thể tử vong.

- Một số bệnh lý về máu như: Chảy máu kéo dài, rối loạn đông máu… hay gặp ở các sản phụ bị nhiễm độc thai nghén và sản giật. Nếu không phát hiện trước để điều trị sẽ gây chảy máu trầm trọng.

II. TẮC MẠCH ỐI

Đây là hội chứng nước ối tràn vào máu khi chuyển dạ đẻ, thường gây tử vong cho sản phụ và thai nhi. Tai biến này có thể xuất hiện ở bất cứ người nào, trong lần sinh con đầu hay con thứ. Hội chứng thường xảy ra đột ngột, tiến triển nhanh và không thể chẩn đoán hay dự phòng. Hầu hết thai phụ rơi vào tình huống này đều nhanh chóng rơi vào tình trạng tắc mạch não, tắc mạch phổi, mất tuần hoàn, suy hô hấp.

Bình thường, nước ối hoàn toàn nằm trong buồng ối, không đi vào tuần hoàn của thai phụ. Tắc mạch ối có thể xảy ra khi có cơn co tử cung mạnh (khiến nước ối thấm vào khoang giữa tử cung và rau – màng ối) và việc  các mạch máu ở thành tử cung mở ra. Khi cơ tử cung giãn, các mạch máu mở rộng có tác dụng như nhũng ống hút, hut nước ối vào mạch. Khi cơ tử cung co lại, máu và nước ối được đẩy theo đường tĩnh mạch của tử cung vào tĩnh mạch chậu rồi về tim. Tim đẩy máu có lẫn nước ối lên phổi, làm tắc các động mạch ở phổi.

III. ỐI VỠ NON VÀ ỐI VỠ SỚM

Ối vỡ non là ối vỡ trước khi có chuyển dạ. Còn ối vỡ sớm là khi đã có chuyển dạ nhưng cổ tử cung chưa mở hết.

Về thực tế lâm sàng, ối vỡ non có tầm quan trọng đặc biệt hơn vì có thể đưa tới những hậu quả, biến chứng nguy hiểm cho cả mẹ lẫn thai nhi. Vì vậy, tất cả những trường hợp ối vỡ non đều phải được đánh giá cẩn thận, theo dõi sát sao để có hướng xử lí thích hợp.

IV. SA DÂY RỐN

Sa dây rốn thường xảy ra lúc vỡ ối do áp lực nước ối tăng và ngôi thai (thường là ngôi đầu, ngôi mông hay ngôi vai) chưa xuống thấp. Dây rốn có thể sờ thấy ngay trong âm đạo, nhiều hay ít tùy từng trường hợp.

Trong trường hợp này, sản phụ phải lập tức nằm chổng mông (kể cả khi di chuyển vào phòng mổ hoặc nằm trên ô tô chuyển tuyến) để ngôi thai không đè vào dây rốn. Nếu cứ để sản phụ nằm ngửa trên cáng, nguy cơ thai chết sẽ cao hơn. 

Tác giả: BS. HUỲNH NGỌC DUYÊN
Tin liên quan